Zapewne wielu z Was zastanawiało się, jak to jest wcielić się w rolę pilota szybowcowego i wykorzystać do tego symulator, w którym latacie na co dzień. W domyślnej bibliotece modeli można znaleźć szybowiec, który doskonale podoła Waszym marzeniom o lataniu, przy użyciu prądów wznoszących czyli tzw. termice. Co ciekawe, termika to nie jedyny sposób na wznoszenie, ale o tym w dalszej części tego wpisu.

W przygotowanym dla Was artykule, chciałbym przybliżyć zagadnienie, jakim jest latanie szybowcem w X-Plane 11. Chcę opisać proces konfiguracji symulatora na potrzeby tych lotów, omówić zagadnienia, które są stricte związane z tą formą latania, tak abyście po przeczytaniu tego wpisu w pełni cieszyli się lotem w Waszym symulatorze.

Zacznijmy od szybowca

Domyślnym typem jest ASK21, którego produkcja seryjna rozpoczęła się w 1979 roku i jest bardzo popularnym modelem, głównie z powodu łatwego pilotażu, dwumiejscowej kabiny oraz prędkości maksymalnej dochodzącej do 250km/h. Szybowiec ten dopuszczony jest również do wykonywania akrobacji.

Dane techniczne ASK 21

Rozpiętość – 17,0 m, długość – 8,35 m, wyso­kość – 1,59 m, powierzchnia nośna- 18,0 m2.
Masa własna- 350 kg, masa startowa max- 570 kg.
Prędkość max – 250 km/h, prędkość minimalna- 85 km/h, doskonałość – 34 przy prędkości 90 km/h, opadanie minimalne- 0,72 m/s przy prędkości 72 km/h.


Możliwości XP11 w lotach szybowcowych

Nie będę tu mega odkrywczy, kiedy jednoznacznie stwierdzę, że szybowiec nie posiada silnika, dlatego w związku z tym w jakiś sposób trzeba poderwać go z ziemi i spowodować aby latał. X-Plane daje nam dwie możliwości: start za samolotem na holu, oraz start za wyciągarką.
Opcje te można wybrać w prawym dolnym rogu powyższego screena. Tow plane start – to opcja startu za holownikiem, natomiast Winch launch to wyciągarka.
Jeśli chodzi o sam model samolotu wyciągającego polecam Cessnę oraz L5.
Jak do tej pory nie znalazłem jedynie opcji oraz możliwości uruchomienia konfiguracji dla długości holu w przypadku wyciągarki, tak więc ta wysokość w każdym przypadku jest taka sama.
Dla obu przypadków wznoszenia szybowca trzeba pamiętać o możliwości zerwania linki podczas holowania lub wyciągania z wyciągarki – bo to się zdarza, na szczęście bardzo rzadko.

Ustawienia samolotu holującego

W trakcie poznawania tej formy wirtualnego latania znalazłem w XP11 rewelacyjną funkcję, której brakowało mi w innych symulatorach. Chodzi o możliwość sterowania samolotem holującym!
Było mi to bardzo potrzebne, głównie kiedy chciałem polatać na EPZR Góra Żar. Problem był wtedy, kiedy to po starcie samolot leciał kursem pasa przelatując nad wpadającą do Jeziora Międzybrodzkiego rzeką Sołą i najczęściej nie dawał rady, aby wznieść się ponad górę, która na wprost tego pasa się znajduję.
W przypadku XP11 możemy ustawić sobie na klawiaturze opcję, aby kierować holownikiem w lewo, prawo, a także aby leciał na wprost – gdzie znaleźć te opcję przedstawiłem na poniższym screenie:


Tak jak widzicie powyżej, wpisując w wyszukiwarkę słowo Tow macie wszystkie funkcję dotyczące szybowca, warto je sobie poprawnie skonfigurować.
W mojej ocenie warto też ustawić opcję Glider tow start, która zresetuje nasz szybowiec po lądowaniu do pozycji na początku pasa do startu, bez konieczności ładowania całej symulacji od nowa.
Nie chcę nawet wspominać o kwestiach ustawień odpinania linki holującej (domyślnie pod spacją).
Pamiętajcie, że szybowiec posiada również hamulce aerodynamiczne i ja ustawiłem je na suwaku swojego joysticka, aby w pełni panować nad stopniem ich wychylenia, co daje mi pełną kontrolę nad siłą tych hamulców.
Hamulce aerodynamiczne, a dokładniej ich schowanie, inicjują w symulatorze chęć startu zarówno w przypadku wyciągarki jak i holownika, ale o tym niżej.

Do startu!

Mamy już skonfigurowane opcje, wybrane lotnisko – tutaj najrozsądniej byłoby wybrać jedno z kilkunastu zrobionych i opublikowanych na naszej stronie lotnisk aeroklubowych.
Tutaj tylko wspomnę o kwestii wyboru miejsca, gdzie nasz szybowiec powinien się znajdować po uruchomieniu lotu – zawsze to musi być pas, bo nie ma niestety możliwości przetransportowania go z hangaru.
Mamy to, więc przyszła pora na pogodę.
XP11 dla lotów szybowcowych daje możliwość skorzystania z dwóch form wznoszenia, choć w odniesieniu do symulatorów typowo szybowcowych są one trochę ułomne, jednak nawiązują swoją charakterystyką do realnego świata.

Lot i wznoszenie na termice

Latanie na termice to w wielkim uproszczeniu, lot wykorzystujący pionowe prądy wywołane ciepłymi masami powietrza wędrującymi ku górze lub spowodowanymi przez różnice ciśnienia występującymi pod chmurami. Z tym pierwszym spotkamy się w X-Plane, natomiast w drugim przypadku wygenerowane przez nasz symulator chmury nie mają związku z występowaniem termik, tak samo jak ja osobiście nie zauważyłem, aby komin termiczny przemieszczał się zgodnie z kierunkiem wiatru.
Natomiast jedno co potwierdziłem w trakcie moich lotów, to że sam komin termiczny, ma różne średnice, oraz na granicy komina, jest mocne „duszenie”.

Aby włączyć termikę w XP11 korzystamy z opcji pokazanej na kolejnym screenie:


Dział Thermals
– Altitude – do wysokość do jakiej działa termika,
Coverage – do wartość procentowa prawdopodobieństwa występowania termiki,
Climb Rate – to siła wznoszenia w termice wyrażona w ft/min.

Oczywiście warto sobie również ustawić chmury, żeby krajobraz podczas latania był przyjemny i nawiązywał do rzeczywistych warunków noszenia.
Okno wyboru pogody, też ma znaczenie jeśli chcemy łączyć loty na termice z lotami na żaglu.

Lot i wznoszenie na „żaglu”

X-Plane daje nam możliwość, poza wykonywaniem lotu na termice, wykorzystywać tzw. żagiel.
Tego rodzaju forma wykonywania lotu opiera się o wznoszenie na wietrze, który zmienia swój kierunek z poziomego na pionowy po napotkaniu przeszkody – dlatego tego rodzaju loty idealnie się sprawdzają w terenach górzystych, a ja sam często wykorzystuję „żagiel” podczas lotów na EPZR.

Tak to wygląda na schemacie:


Czyli generalnie, jeśli chcemy wykorzystać żagiel do wznoszenia, musimy tak ustawić kierunek wiatru, aby „opływał” góry w naszej okolicy po stronie, po której chcemy latać, w przypadku Żaru ustawiam kierunek na zakres między 303 stopnie a 220 stopni, w wyobraźni tylko muszę pamiętać jak ten wiatr jest skierowany, aby go wykorzystywać do przemieszczania i zbyt długo nie przebywać po stronie duszenia.

Lecimy!

Wybraliśmy szybowiec, wygenerowaliśmy pogodę i porę dnia – czas na latanie.
Stoimy na progu pasa, wybraliśmy samolot jako holownik, XP11 informuje nas, że mamy opuścić hamulce aerodynamiczne, aby wystartować – my to robimy i nic…
Spotkałem się z błędem, w którym, narzędzie do łączenia się z siecią IVAO czyli xIVAP usuwa samoloty AI, w tym przypadku wystarczy wyłączyć ten plugin i samolot holujący się pojawi.


Opuszczamy hamulce aerodynamiczne, w przypadku wyciągarki zadzieramy nos do góry, aby dużym kątem wznieść się, a w przypadku holownika postępować za nim.
Po osiągnięciu wymaganej wysokości, odpinamy linkę i rozkoszujemy się ciszą, pięknymi krajobrazami i poszukiwaniem noszenia.

Wznoszenie na wariometrze
Duszenie na wariometrze

Co dalej?

Jeśli macie ochotę, to loty szybowcowe można z powodzeniem realizować wspólnie ze znajomymi. Wykorzystując do tego sieć VATSIM, co do IVAO problem jest z holownikiem, natomiast wyciągarka działa prawidłowo.
Loty szybowcowe, traktowane są jako loty VFR.
Jedynie w przypadku lotów online, należy przed ręcznym konfigurowaniem pogody, zaimportować pogodę realną – tak aby mieć prawidłowe ustawienie QNH.
Pamiętajcie o zapoznaniu się z wytycznymi danego lotniska odnośnie lotów szybowcowych, o TMA oraz o występowaniu stref wyłączeń ruchu lotniczego, na Waszej trasie przelotu.

Temat jest bardzo ciekawy i daje dużo frajdy z samego latania, jeżeli jakieś zagadnienie chcielibyście, żebym rozwinął to dajcie znać. Jeśli też z czymś będziecie mieli problemy, to piszcie w komentarzach.

Wielkie dzięki i lotniczo „Do miłego”!


Dodatek redakcyjny

  • Rozbudowana obsługa termik jest zawarta w pluginie xplane_termals (również z wizualizacją analogiczną jak w Condorze) - autorzy xEnviro pracują nad synchronizacją pozycji chmur z tymi danymi.
  • Oprogramowanie X-Plane to GPS pozwala na przetestowanie androidowych aplikacji do nawigacji szybowcowej podczas lotu w X-Plane. Możliwe jest też podłączenie do X-Plane windowsowej wersji bezpłatnego programu do nawigacji XCSoar, zainstalowanej na tym samym komputerze co symulator.
  • Dopiero w najnowszych betach X-Plane usunięto błędy przyrządów modelu ASK 21.
  • Najnowsza modyfikacja modelu ASK 21 dodaje m.in. bardziej realistyczne przyrządy.
  • Przydatny w polskich warunkach wysokościomierz wyskalowany w metrach przeznaczony dla ASK 21.
  • Powstała grupa facebookowa poświęcona szybownictwu w X-Plane: X-Plane Gliders.
  • Plugin XPRealistic Pro emuluje siły G i urealnia dźwiękowo lot szybowcem w X-Plane - film poglądowy:

6 komentarzy

    1. Odnośnie sterowania holownikiem, przez real-pilota temat będę badał, ale wątpię. Jeśli chodzi natomiast o logowanie się na pasie, hmmm rzeczywiście przepis jest jednoznaczny i go potwierdzam natomiast jeśli chodzi o latanie na VATSIM, kiedyś robiliśmy ze znajomymi zawody szybowcowe w Dajtkach, tylko że FSX dawał możliwość slew-mode, można było się przenosić. Uważam że w przypadku X-Plane to po pierwsze, unikałbym w przypadku szybowców lotnisk kontrolowanych, po drugie robiąc zawody i ogólnie starty z danego lotniska, wykonałbym synchronizację przez jakiś komunikator głosowy – Discord vel. Teamspeak, łączenie z siecią na progu pasa odbywałoby się, gdybyśmy mieli prostą do startu czystą. Albo piloci pominęliby na potrzeby startu to, że siebie przenikają i stoją na sobie. Dodatkowo, na lotniskach niekontrolowanych – trzeba by było znaleźć kontrolera, który ogarnia kontrolowanie w tzw. „Lotnisko Kwadrat”, bo to kontrolowanie też odbywa się trochę inaczej.

      1. Używanie trybu SLEW w szybowcach na VASTIM’ie, aby ustawić się na osi pasa jest dozwolone. W Xplane też to jest możliwe. Wystarczy otworzyć mapę („M”) i kliknąć na samolot. Trochę to mniej wygodne niż „Y” i strzałki w FSX, ale też działa. Dla mnie największym problemem oprócz rozjechania termiki z chmurami jest lekko nierealistyczny model lotu.

Skomentuj