W pierwszej części opisane zostały podstawowe czynności, które należy wykonać, by program działał poprawnie. Zostało także opisane podstawowe menu oraz tryb “Easy Ground”. W części drugiej opisany zostanie tryb “Radar” oraz listy i TAGi w ustawieniach podstawowych, tj. dołączanych z oprogramowaniem. W artykule zostały pominięte dwa pozostałe tryby, tj. Ground with S-mode Radar oraz Ground without Radar, ze względu na nieliczne różnice w stosunku do trybu Easy ground oraz ich małą popularność.

Tryby symulacji (zobrazowania) – ciąg dalszy

Zanim przejdziemy do opisu, to trzeba nadmienić, że TAGi w Euroscope działają w trzech trybach tzw. otagowania. Są to odpowiednio:

  • tryb untagged, nieotagowany – podstawowy tryb, wyświetla tylko kod transpondera i wysokość,
  • tryb tagged, otagowany – po naciśnięciu dwukrotnie na nieotagowany tag jego tryb zmienia się i w praktyce zaczyna wyświetlać większą ilość informacji,
  • tryb detailed – po najechaniu kursorem na TAG w trybie “tagged” jego tryb zmienia się na “detailed”.

Jak nazwa wskazuje, jest to tryb domyślnie pokazujący szczegóły (lub nie, zależnie od ustawień TAGów). Po zjechaniu kursorem, TAG wraca do trybu “tagged”.

Radar

Tak jak w przypadku trybu “Easy Ground”, tryb “Radar” włączamy poprzez wybór odpowiedniej pozycji w liście “Simulation mode” w oknie ustawień wyświetlania.
Dla przypomnienia, by otworzyć to okno wystarczy nacisnąć ikonę “Lejek” lub napis “GND-UNL”, a następnie wybieramy z listy pozycję “Radar”. Po przełączeniu trybu, przy domyślnej rodzinie TAGów, tj. “Matias (built in)”, przy każdym statku powietrznym pojawi się znaczna ilość skrótów, symboli i liczb. Część z nich dostarcza nam informację na temat statku powietrznego, a część to narzędzia dla kontrolerów. Ten tekst dotyczy tagów w tym właśnie trybie.

Jeśli wyświetla się tylko squawk i wysokość, to oznacza, że TAG jest w trybie “untagged” – należy nacisnąć na niego dwukrotnie, po czym jego tryb zmieni się na “tagged”.

Po lewej mamy przykładowy TAG statku powietrznego, który wysłał plan lotu (w trybie “Radar”). Pierwsze, co rzuca się w oczy w naszym przykładzie, to callsign, jest on u góry, z lewej, w tym przypadku WZZ1167.

Pozostałe elementy to:

  1. “- -” – to tzw. „Wskaźnik sektora” (ang. Sector indicator). Jak widzimy, w tym przypadku są dwie poziome kreski. Jest tak, ponieważ w miejscu, w którym przebywa SP, nie ma kontroli. Dla przykładu, jeśli statek powietrzny byłby na poziomie przelotowym w FIR Warszawa przy zalogowanej pozycji Warszawa Radar, w tym miejscu znacznik pokazywałby “WS”.
  2. “A320/M” – to typ samolotu w kodzie ICAO (w tym przypadku jest to Airbus A320), po ukośniku rozmiar samolotu/statku powietrznego; większość popularnych, odrzutowych liniowców ma rozmiar “M”.

    W następnym rzędzie, od lewej:

  3. “A10” – wysokość SP w stopach, litera “A” oznacza Altitude – wysokość; po przecięciu przez statek powietrzny wysokości przejściowej (ang. Transition Altitude – w FIR Warszawa jest ona równa 6.500 stóp), litera A zniknie i znacznik rozpocznie wyświetlanie poziomu lotu (ang. Flight level – FL) w trzycyfrowym formacie. Po prawej stronie wskaźnika wysokości znajduje się wskaźnik prędkości pionowej – w zależności od tego, czy SP się wznosi lub zniża, pojawiać się będzie strzałka skierowana w górę lub w dół. W przypadku braku strzałki oznacza to, że statek powietrzny utrzymuje obecną wysokość.

W przykładzie po lewej, Boeing 737-800 aktualnie znajduje się na poziomie lotu FL142 i zniża. Ten przykład pokazuje również dodatkowy element, żółty napis “DUPE”. Wbrew pozorom nie oznacza stosunku kontrolera do pilota, a jest to część tzw. Compound warning item, czyli znacznika, który w kilku przypadkach będzie wskazywał (nad pierwszym rzędem) żółty tekst, np.

“DUPE” oznaczać będzie, że statek powietrzny ma ustawiony kod transpondera, który się powtarza (duplikuje) z innym statkiem powietrznym;

AXXXX, np. A1234 oznacza, że statkowi powietrznemu został przydzielony squawk, ale SP ma ustawiony inny niż przydzielony – na żółto wyświetlać się będzie ten, który kontroler przydzielił, jak to widać po prawej, gdzie przykładowy Boeing 747-800 ma przydzielony przez kontrolera kod transpondera 4550, ale w samolocie jest ustawiony inny.

“HIJ” oznacza, że pilot statku powietrznego ustawił awaryjny kod oznaczający porwanie; należy pamiętać, że symulowanie porwań w sieci VATSIM nie jest dozwolone;

“RAD” oznaczać będzie, że SP ustawił squawk awaryjny sygnalizujący problemy z radiem (komunikacją);

“EMG” spowoduje również podświetlenie całego TAGu na czerwono i oznacza “Emergency” – pilot ustawił transponder awaryjny i zgłasza w ten sposób sytuację niebezpieczną;

“CLAM lub RAM”: CLAM oznaczać będzie, że SP wzniósł wyżej, niż zezwolił kontroler, lub zniżył poniżej dozwolonej wysokości. RAM natomiast to ostrzeżenie pokazujące, że statek powietrzny nie podąża trasą złożoną w planie lotu lub zezwoloną przez kontrolera.
Powyższe (CLAM/RAM) ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy kontroler wprowadził odpowiednie dane to TAGu lub listy, tj. nadaną wysokość lub zezwolenie wykonywania lotu na określony punkt. W przypadku, gdy kontroler nie wprowadzi takich wartości, ostrzeżenia te mogą być fałszywe lub się nie wyświetlać.

Wracając do przykładu na początku poprzedniej strony – idąc dalej mamy “COPX” lub trzy litery – jest to punkt, w którym SP opuści sektor, w którym aktualnie się znajduje. Przykładowo, gdy zakładamy wylot z TMA Warszawa, jest to “EVI” dla punktu EVINA lub “OLI” dla punktu OLILA, co widać na obrazku po lewej.

NXXX – to Ground speed, czyli prędkość względem w ziemi w węzłach (kt). Przykładowo N350 oznacza, że statek powietrzny porusza się z prędkością 350 węzłów względem ziemi. Następny jest czteroliterowy kod ICAO lotniska docelowego, np. EPGD dla lotniska w Gdańsku, EPRZ dla Rzeszowa, czy też EPLL dla Łodzi.

W trzecim, ostatnim rzędzie mamy tylko trzycyfrową wartość. Jeśli kontroler nie zezwolił inaczej, wyświetlać się tu będzie przelotowy poziom lotu, który został złożony w planie lotu, np. 240 dla FL240, czy też 360 dla FL360.

Omówimy teraz poszczególne informacje zawarte w TAGu w trybie “detailed” – tj. po najechaniu na niego kursorem. Jak widać po lewej, dwa pierwsze rzędy się nie zmieniły, natomiast trzeci się rozszerzył i pojawił się czwarty rząd.

Pierwsze trzy cyfry trzeciego rzędu to tzw. “temporary altitude”, czyli wysokość tymczasowa, którą nakazał utrzymywać (wznosić/zniżać) kontroler. Obok z prawej znajdują się również trzy cyfry – jest to wysokość, na której SP opuści obecny sektor. Jak widać, obie wartości są takie same, ponieważ w tym momencie nie ma kontrolera. Domyślnie przyjmują one wartości takie, jakie złożone zostały w planie lotu.

“ASP” – “assigned speed” i “ARC” – “assigned rate” – to odpowiednio przydzielona przez kontrolera prędkość pozioma i pionowa (tj. zniżania lub wznoszenia, z ang. vertical speed) – w tym wypadku nie zostały te wartości konkretnie przydzielone i wyświetlane są jedynie skrótowce.

W ostatnim, czwartym rzędzie:

“AHDG” – “assigned heading” to przydzielony kurs – jeśli nie został przydzielony konkretny, to jak wyżej, wyświetlany jest tylko skrótowiec.

“TXT” – to tak zwany scratchpad, czyli podręczny notatnik dla kontrolera – jeśli kontroler coś w nim zapisze, to zostanie tu to wyświetlone.

Wiemy już, jak wygląda to domyślnie, ale Euroscope daje nam możliwość dostosowania zarówno TAGów jak i list do swoich preferencji w zakresie wyświetlanych informacji, funkcji dostępnych z ich poziomu oraz koloru tych informacji. Najpierw jednak, by nasze ustawienia się zapisały, musimy utworzyć pliki ustawień. Dla zachowania porządku podam tutaj sugerowane przeze mnie nazwy, aczkolwiek mogą one być inne. Poniższe instrukcje są sugestią – nazwy plików jak i ich liczba mogą się różnić, jednak ten sposób jest używany przez kontrolerów PL-vACC oraz pozwala zachować porządek i ułatwia ewentualną edycję.

Sugeruję, dla porządku, utworzenie sześciu plików tekstowych, dla najnowszej wersji stabilnej na czas publikacji tego artykułu, tj. v3.2. Oto proponowane nazwy: EPWW, PWW_TAGs, EPWW_symbology, EPWW_general, EPWW_freq, EPWW_lists. Wszystkie mają być plikami .txt (tj. zwykłe, “notatnikowe”) i początkowo mają pozostać puste.

Następnie do pliku EPWW_freq kopiujemy zawartość tej strony, tak by na początku tekstu było VOICE, a na końcu END, plik zapisujemy i zamykamy. To są częstotliwości wszystkich pozycji w vFIR EPWW.

Gdy już utworzyliśmy pliki, należy je przypisać do odpowiednich pozycji w programie Euroscope. W tym celu otwieramy listę “OTHER SET” na górnym pasku i wybieramy pozycję “Settings file setup”:

By przypisać plik do wybranej pozycji, należy zaznaczyć właściwą pozycję i wybrać plik (po naciśnięciu przycisku “Browse”). Sugeruję, by pliki przypisać w ten sposób:

Symbology → EPWW_symbology.txt,
Ground to air voice channels →EPWW_freq.txt,
Login profiles → EPWW.txt,
TAG definitions → EPWW_TAGs.txt, Sector
inbound list configuration → EPWW_lists.txt,
Sector exit list configuration → EPWW_lists.txt,
Departure list configuration → EPWW_lists.txt,
Arrival list configuration → EPWW_lists.txt,
Flight Plan list configuration → EPWW_lists.txt,
Plug-in settings → EPWW.txt,
General settings → EPWW_general.txt,
Screen layout → EPWW_txt,
Conflict list configuration → EPWW_lists.txt.

Gdy już ustawimy odpowiednie pliki, możemy rozpocząć ustawianie programu pod własne preferencje.

Edytor TAGów

By wejść do edytora TAGów, to wchodzimy w listę “OTHER SET” i wybieramy pozycję “TAG EDITOR”. Otwiera się okno edytora TAGów, widocznie po lewej. U góry widzimy trzy listy rozwijane, pierwsza (od lewej) “TAG family” to rodzina TAGów, czyli nic innego jak grupa ustawień, czyli np. ustawiamy sobie inną grupę dla Wieży, a inną dla Zbliżania. Następnie ”TAG type” to typ TAGu. Nas głównie będą interesowały dwa typy: “Correlated A+C mode” dla trybu symulacji Radar i “Ground S mode” dla trybu symulacji Easy Ground. Ostatnią listą jest “Tagging level”.

Opis tych opcji znajduje się na początku artykułu. Zależnie od wyboru edytujemy konkretny poziom.

Ale jak to edytować?

Przykład oprze się na trybie symulacji Easy Ground.

Domyślnej rodziny TAGów nie da się edytować. By to zrobić, należy ją skopiować, ewentualnie utworzyć nową, jeśli chcemy tworzyć własne TAGi od podstaw, naciskając przycisk “Copy family” z prawej strony. Po tym zabiegu stworzy się nowa rodzina o nazwie Matias (built in) – copy. Od tej pory tę skopiowaną możemy dowolnie edytować, również możemy zmienić jej nazwę.

Dla przykładu, w “TAG type” wybieramy “Ground S mode”. “Tagging level” możemy pozostawić jako “untagged”, gdyż w trybie Easy Ground domyślnie wszystkie poziomy są identyczne. Załóżmy, że do domyślnego TAGu Easy Ground chcemy dodać wyświetlanie lotniska docelowego, oraz by po jego naciśnięciu otwierał się złożony plan lotu, a także wyświetlanie w następnej linijce prędkości względem ziemi.

Chcemy dodać trzy elementy, więc trzy razy naciskamy przycisk “Add item”, co powoduje utworzenie trzech pozycji, domyślnie jako “Next line”. Wybieramy pierwszą z dodanych pozycji, otwieramy listę “Tag Item type” i wybieramy pozycję “Destination airport” (lista jest ułożona alfabetycznie).

Następnie w liście “Left button” wybieramy pozycję “Open flight plan dialog box”, na koniec zaznaczamy z prawej strony “fajkę” pozycji “Need separator before” (dzięki temu zachowany zostanie odstęp oraz kod lotniska docelowego będzie od poprzedniej pozycji oddzielony spacją).
Teraz ustawimy prędkość w następnej linijce. Wybieramy pozycję z samego dołu, upewniając się, że powyżej niej jest “Next line” i powtarzając z listy “Tag Item type” wybieramy pozycję “Ground speed (with N)”. Możemy nacisnąć “OK” i opuścić edytor.

Teraz musimy zmienić używaną rodzinę TAGów. W tym celu wchodzimy do znanego już okna ustawień wyświetlania (dla
przypomnienia, musimy nacisnąć “GND-UNL”) i wybrać w liście “Tag family” pozycję “Matias (built in)-copy” (lub nazwę, na którą ją zmieniliśmy), nacisnąć “Apply” i “OK”. Widocznie jest to na grafice obok.

Po wykonaniu powyższych instrukcji, nasz TAG w trybie Easy Ground będzie wyglądał tak, jak poniżej:

Jak widać, po typie statku powietrznego wyświetla nam się lotnisko docelowe, w tym wypadku LOWI (Innsbruck), a w następnej linijce prędkość względem ziemi w formacie NXXX, np. N024 oznaczać będzie ground speed 24 węzły.

Kolory

Ale zmiana informacji zawartych w TAGu to nie jedyna opcja, którą możemy w nich zmienić. Możemy również ustawić różne kolory dla danych wartości, niektóre mogą być nawet zmienne, zależnie od np. poziomu przelotowego.

Spróbujmy ustawić kolor lotniska docelowego w TAGu w trybie Easy Ground, tak, by zmieniał się on w zależności od poziomu przelotowego SP złożonego w planie lotu (parzysty/nieparzysty).
Wchodzimy w edytor TAGów, wybieramy pozycję “Destination airport”, następnie z listy rozwijanej na dole okna (“Coloring”) wybieramy “Based on final level”.

Teraz musimy ustawić odpowiednie kolory dla parzystych i nieparzystych poziomów, otwieramy listę “OTHER SET” na górnym pasku i otwieramy okno “Symbology settings”. Okno to otwiera się po kliknięciu „Settings menu”.

Po otwarciu okna:

  1. rozwijamy listę “Datablock”,
  2. wybieramy odpowiednią pozycję, “even flight level” dla parzystych, “odd flight level” dla nieparzystych poziomów lotu,
  3. ustawiamy pożądany przez nas kolor,
  4. naciskamy “Apply” i “OK”.

Teraz lotnisko docelowe w naszym TAGu będzie pokolorowane na odpowiedni kolor, poniższy SP ma FL380, ustawiony jest kolor zielony dla poziomów parzystych, tak jak to widać na grafice poniżej.

Na tym kończy się druga część artykułu.

W części trzeciej artykułu zostanie opisane edytowanie list. Listy są oknami widocznymi w oknie głównym programu i zawierają rozmaite dane statków powietrznych, zarówno przylatujących, odlatujących jak i  przelatujących tranzytowo. Można zmieniać dane zawarte w większości list w sposób dogodny dla siebie, czasami w zależności od statusu danego statku powietrznego, zaznaczając np. statki powietrzne wywołujące konflikt.


Dodatek redakcyjny

Jest to zaktualizowana wersja artykułu umieszczonego w piątym numerze Magazynu Wirtualnych Pilotów Take-Off!. Autor tekstu uwzględnił zmiany związane z wprowadzeniem silnika Audio for VATSIM oraz zmiany na stronach Polish VACC.

Skomentuj